Masz dane w BIK i zastanawiasz się, jak długo mogą być dalej przetwarzane? Nie ma jednego terminu dla wszystkich sytuacji. Najpierw trzeba ustalić, czy zobowiązanie nadal trwa, na jakiej podstawie dane są przetwarzane po jego wygaśnięciu i do jakiego celu są wykorzystywane.

Inaczej wygląda przetwarzanie danych za zgodą klienta, inaczej bez zgody po spełnieniu ustawowych warunków, a jeszcze inaczej przechowywanie danych do celów takich jak statystyka lub obsługa reklamacji.

W tym artykule pokazujemy, jak rozróżnić te sytuacje i jak ustalić, który okres ma zastosowanie w konkretnym przypadku — bez upraszczania tematu do jednego „zegara 5-letniego".

Jak długo BIK przetwarza dane o kredytach – podstawowe zasady

Nie ma jednego terminu dla wszystkich danych. Trzeba rozdzielić: dane o zobowiązaniu w trakcie spłaty, dane po wygaśnięciu zobowiązania przetwarzane za zgodą oraz dane, które po wygaśnięciu mogą być przetwarzane bez zgody.

Dane o zobowiązaniu aktywnym są przetwarzane przez okres jego trwania.

Po wygaśnięciu zobowiązania dane mogą być przetwarzane dla oceny zdolności i ryzyka za zgodą klienta przez wskazany w zgodzie okres, nie dłużej niż 5 lat.

BIK może też przetwarzać dane po wygaśnięciu zobowiązania bez zgody przez okres nie dłuższy niż 5 lat, ale tylko gdy są spełnione łącznie dwa warunki: zwłoka w spłacie przekroczyła 60 dni oraz upłynęło co najmniej 30 dni od poinformowania klienta przez kredytodawcę o zamiarze takiego przetwarzania.

Negatywne dane po spłacie – kiedy mogą być dalej przetwarzane?

Spłata zobowiązania sama w sobie nie odpowiada na pytanie, jak długo dane będą dalej używane do oceny ryzyka. Trzeba sprawdzić podstawę dalszego przetwarzania.

Jeżeli spełnione są łącznie warunki: zwłoka ponad 60 dni oraz upływ co najmniej 30 dni od poinformowania o zamiarze dalszego przetwarzania, dane mogą być przetwarzane bez zgody przez okres nie dłuższy niż 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania.

Jeżeli tych warunków nie spełniono, nie należy automatycznie zakładać, że „negatywny wpis zostaje na 5 lat". Trzeba sprawdzić zgodę, podstawę prawną i faktyczny status danych.

Ważne jest też rozróżnienie między danymi widocznymi bankom przy ocenie ryzyka a danymi nadal przechowywanymi przez BIK do innych celów, np. statystycznych lub reklamacyjnych.

Co się dzieje z danymi, gdy zobowiązanie nadal trwa?

Jeżeli zobowiązanie nadal trwa, dane mogą być przetwarzane w związku z jego obsługą i oceną ryzyka przez okres trwania zobowiązania.

Nie należy więc mówić, że „zegar 5-letni jeszcze nie wystartował" jako jedynej reguły. Pięcioletni okres dotyczy określonej podstawy przetwarzania po wygaśnięciu zobowiązania, a nie całej obecności danych w BIK.

Jeżeli masz bieżące zadłużenie lub aktywne zaległości, to osobny problem od samego okresu przetwarzania danych. Rejestry BIG, KRD i ERIF również działają na innych zasadach. Zobacz jak działają KRD, BIG i ERIF.

Jeśli problemem jest nadal niespłacone zadłużenie, sprawdź osobno kredyt dla zadłużonych i możliwe działania przed kolejnym wnioskiem.

Terminy BIK w pigułce – najważniejsze scenariusze

Najbezpieczniej patrzeć na podstawę przetwarzania, a nie na samo hasło „wpis w BIK":

Czy można skrócić czas przetwarzania danych przez BIK?

Zależy od podstawy przetwarzania. Nie ma jednej procedury „usunięcia wpisu".

Jeżeli dalsze przetwarzanie po wygaśnięciu opiera się na zgodzie, znaczenie ma zakres zgody, okres, na jaki została udzielona, oraz możliwość jej odwołania.

Jeżeli dane są przetwarzane bez zgody na podstawie przesłanek ustawowych, trzeba sprawdzić, czy te przesłanki rzeczywiście zostały spełnione — w szczególności zwłokę ponad 60 dni oraz 30-dniowy okres po poinformowaniu klienta.

Jeżeli dane są błędne lub nieaktualne, właściwym działaniem jest korekta, nie „czyszczenie historii". Zobacz jak naprawić błędny wpis w BIK.

Ważne: prawidłowość danych, podstawa ich przetwarzania i okres przetwarzania to trzy osobne pytania.

Jak wiek danych wpływa na decyzję kredytową?

Okres przetwarzania danych i ich znaczenie dla decyzji banku to dwa różne zagadnienia.

To, że dane mogą być jeszcze przetwarzane, nie oznacza automatycznie określonej decyzji. Nie ma rynkowego kalendarza typu „0–12 miesięcy = źle, 1–3 lata = lepiej, 3–5 lat = dobrze".

Bank może uwzględniać rodzaj zdarzenia, jego aktualność, dalszy przebieg historii oraz pozostałe elementy profilu. Szerzej opisujemy to w materiale o historii kredytowej oraz w poradniku negatywny BIK a kredyt.

Czy z negatywnymi danymi w BIK można dostać kredyt już teraz?

Sam fakt widoczności danych nie daje odpowiedzi „tak" albo „nie". Znaczenie zależy od rodzaju zdarzenia, aktualnego profilu i zasad konkretnej instytucji.

Jeśli problem dotyczy rzeczywiście trudnej historii, zobacz kredyt bez BIK i sprawdź, co to określenie oznacza w praktyce.

Jeśli analizujesz oferty reklamowane jako pożyczki bez sprawdzania baz, nie zakładaj, że oznacza to brak jakiejkolwiek oceny ryzyka lub weryfikacji innych danych.

Jeśli oprócz historii masz aktywne zadłużenie, zobacz kredyt bez BIK dla zadłużonych. Uproszczona ścieżka dokumentowania dochodu to natomiast osobny temat: kredyt bez zaświadczeń.

Przykłady – dlaczego nie da się liczyć terminu jednym wzorem

Przykład 1. Zobowiązanie zostało spłacone, ale klient wyraził zgodę na dalsze przetwarzanie. Wtedy trzeba analizować zakres i okres tej zgody, a nie tylko to, czy wystąpiło opóźnienie.

Przykład 2. Wystąpiła zwłoka ponad 60 dni, ale klient nie jest pewien, czy otrzymał wymagane poinformowanie. Najpierw trzeba zweryfikować podstawę przetwarzania bez zgody.

Przykład 3. Dane wyglądają na nieaktualne. Tutaj właściwym pierwszym krokiem jest ich weryfikacja i ewentualna korekta, a nie obliczanie „daty wygaśnięcia wpisu".

Najczęściej zadawane pytania – jak długo dane są w BIK?

Podsumowanie – nie każdy „wpis w BIK" ma ten sam termin

Najważniejsze jest ustalenie podstawy przetwarzania. Po wygaśnięciu zobowiązania dane mogą być przetwarzane za zgodą klienta albo — po spełnieniu ustawowych przesłanek — bez zgody przez okres nie dłuższy niż 5 lat.

Dla przetwarzania bez zgody nie wystarcza samo opóźnienie ponad 60 dni. Musi również upłynąć co najmniej 30 dni od poinformowania klienta przez kredytodawcę o zamiarze dalszego przetwarzania danych.

Widoczność danych bankom przy ocenie ryzyka trzeba też odróżnić od przechowywania danych do innych celów, np. statystycznych lub reklamacyjnych.